Zaczyna się Rok Regionów!

07-09-2011 09:50 przez Maciej Młynarczyk

files/polskamyslaca/grunwald-obrazki/rr.pngWe wrześniu w ZHP zaczyna się Rok Regionów. Jednostki harcerskie w całej Polsce są zaproszone do skoncentrowania się w swojej pracy na zagadnieniach związanych z tożsamością regionalną. Głównym celem tych działań jest pomóc mieszkańcom naszych małych (i „średnich”) ojczyzn w odkrywaniu i pogłębianiu poczucia więzi z regionem, w którym żyją.


Dlaczego regiony?

files/polskamyslaca/grunwald-obrazki/RRrpoll.PNGJak można obecnie zaobserwować, tożsamość narodowa Polaków utrzymuje się na dość wysokim poziomie, a podejmowane w ostatnich latach działania podmiotów z różnych sektorów przyczyniają się również do systematycznego wzrostu tożsamości lokalnej mieszkańców polskich miast i gmin. Krótko mówiąc – nie mamy poważniejszych problemów ze świadomością bycia Polakami, identyfikujemy się też np. z Sochaczewem jako naszym rodzinnym miastem, ale dużo trudniej nam sobie uświadomić,  że jesteśmy również członkami regionalnej wspólnoty, jaką są np. mieszkańcy Mazowsza. Dużo trudniej jest też pamiętać o tym, co tę wspólnotę tworzy: o wspólnej przeszłości regionu, o jego symbolach, języku i innych elementach kultury, o otaczającej nas przyrodzie, często tak bardzo różniącej się od przyrody sąsiednich krain.

Przywiązanie do własnego regionu jest o tyle ważne, że zgodnie z długofalowymi prognozami socjologicznymi wielkie polskie metropolie będą coraz silniej (nieporównanie silniej, niż nawet teraz) „wysysać” ludzi wykształconych i aktywnych z mniejszych miast, miasteczek i wsi. Małe lokalne społeczności, położone z dala od dominujących ośrodków, będą bardzo osłabione, co nie pozostanie bez wpływu na jakość życia, w tym zwłaszcza dostęp do kultury. Pielęgnowanie poczucia więzi z własnym regionem może nieco zwiększyć szanse, że nasi wychowankowie zechcą po studiach wracać do swoich rodzinnych miejscowości, ale przede wszystkim może sprawić, że nawet pozostając z dala od miejsca urodzenia, zechcą poświęcać swoim małym ojczyznom czas oraz energię i wykorzystywać z pożytkiem dla regionalnych społeczności potencjał gromadzony w dorosłym życiu. Patrząc zaś krótkofalowo, możemy w rozpoczynającym się roku sprawić, że nasze regiony zatętnią życiem, a ich mieszkańcy będą mogli uczestniczyć w niezwykłych, oryginalnych, wciągających przedsięwzięciach.

Budujmy partnerstwa

Cenną (i dotąd w niewielkim stopniu wykorzystywaną) pomocą będą dla nas zasoby naszych potencjalnych sojuszników. Budowanie i umacnianie regionalnej tożsamości jest dziś niezwykle ważne dla samorządów wojewódzkich i powiatowych, a na eksponowaniu jej poszczególnych składników (jak dzieje regionu, folklor, gwara, przyroda) zależy m. in. instytucjom kultury (np. muzea, domy kultury), parkom narodowym i krajobrazowym, lokalnym i regionalnym organizacjom turystycznym, szkołom, innym NGO, a nawet przedsiębiorcom. Jednostki harcerskie mogą być dla tych podmiotów nieocenionymi partnerami. Jeśli nasze pomysły, umiejętności społeczne i doświadczenie animatorskie oraz zaangażowanie wolontariuszy pójdą w parze z  zasobami tych podmiotów (specjalistyczna wiedza, środki finansowe, renoma, możliwości społecznego oddziaływania) – możemy „rozruszać” nasze regiony wartościowymi działaniami, zakrojonymi nawet na bardzo szeroką skalę. Dla drużyn i harcerskich komend to nie lada wyzwanie, ale i przydatne narzędzie w budowaniu relacji z partnerami, dla nas wszystkich zaś to świetna okazja do promowania ruchu harcerskiego.

Jak to działa?

Przystępując do działań w Roku Regionów, każda jednostka wybiera region, który będzie reprezentować. Nie należy tu utożsamiać regionu z województwem, raczej z krainą wyodrębnioną na podstawie kryteriów historyczno-etnograficznych. Musimy pamiętać, że kryteria te są bardzo umowne, a granice płynne i najlepiej jest odwołać się do świadomości mieszkańców. Jeden region może być oczywiście reprezentowany przez wiele jednostek harcerskich, a współpraca pomiędzy nimi i tworzenie regionalnych koalicji drużyn będą bardzo mile widziane, mogą bowiem przynieść nieporównanie lepsze efekty, niż działanie w pojedynkę.

Każda jednostka biorąca udział w Roku Regionów będzie realizowała zaplanowane przez siebie cykle działań, zwane akcjami. Każda akcja ma się składać z działań skierowanych do wewnątrz (zdobywanie przez członków drużyny informacji w wybranej dziedzinie), a następnie z działań skierowanych na zewnątrz, adresowanych do jak największej grupy mieszkańców regionu (kampania świadomościowa, którą można prowadzić w rozmaitych formach, np. tworzenie i kolportaż plakatów i ulotek, tworzenie spotów filmowych i programów telewizyjnych, organizacja imprez kulturalnych i turystycznych itp.). Efektem tych działań ma być uświadomienie, przypomnienie naszym bliższym i dalszym sąsiadom, że są mieszkańcami naszego regionu, a z innymi jego mieszkańcami łączy ich szereg wartości, które nazwaliśmy sferami Roku Regionów. Są to: historia, przyroda, język, miejsca, postacie, kulinaria, folklor i stereotypy regionalne. Każda drużyna może wykonać jedną lub wiele akcji, a każda z akcji może dotyczyć jednej lub wielu sfer Roku Regionów.

Co jest do zdobycia?

Członkowie drużyny uczestniczącej w Roku Regionów otrzymają na koniec Harcerską Odznakę Regionalną, złożoną z małych elementów (metalowych znaczków w kształcie puzzli), symbolizujących sfery Roku Regionów, którym drużyna poświęciła swoje działania. Najlepszych czeka tytuł Drużyny Roku Regionów i cenne nagrody, a poszczególne regiony mogą współzawodniczyć o miana Brązowego, Srebrnego i Złotego Regionu.

files/polskamyslaca/grunwald-obrazki/razem.gif

Najważniejsze jest jednak to, czego nie da się tak łatwo dotknąć i zmierzyć: to, że poznamy bliżej nasze regiony i ich największe bogactwa, że wzmocnimy nasze przywiązanie do małych ojczyzn, nauczymy się być widocznymi i promować nasze działania, łączyć siły i budować partnerstwa, wychodzić na zewnątrz z naszymi przedsięwzięciami, by zasięg naszego oddziaływania wykraczał poza harcówki i imprezy harcerskie, a także odświeżymy pracę z instrumentami metodycznymi – stopniami, sprawnościami, znakami służb, z projektem starszoharcerskim.

Szczegółowe informacje na stronie Roku Regionów.



hm. Maciej Młynarczyk

szef Zespołu Wychowania Patriotycznego
i Obywatelskiego GK ZHP


(tekst ukazał się na łamach "Czuwaj" nr 8/2011)

files/polskamyslaca/grunwald-obrazki/rokregionow_winieta.png

Wróć